Kara Enerji Karanlık Madde

BİLİMİN geldiği nokta bize şunu söylemektedir: Bütün galaksiler, yıldızlar, kara delikler; yani gözlemlediğimiz evren, gerçekte evrende olması gereken maddenin yüzde onuna karşılık geliyor. Yüzde doksan, ne olduğunu bilmediğimiz, hakkında hiçbir fikrimiz olamayan, “Karanlık Madde”den ibarettir.

Ürkütücü de gelse, sadece büyük bir gizem olarak da kabul edilse, karşımızda duran yalın gerçek bu. Ve karanlık madde diye ifade edilen bu kütle açığının nedeni bilim dünyasında büyük bir merak ve araştırma konusu olmaya devam ediyor. Görünmeyen ve anlaşılamayan “kayıp kütle” gerçekten neye tekabül ediyor? Şimdiye kadar varlığı hakkında kesin bir hükme varılamayan “esir maddesi” olabilir mi bu kayıp kütle?

Peki hangi gözlemler bize Karanlık Madde veya Karanlık Enerjinin varlığını gösteriyor? Gezegenlerin yörüngeleri ve hareketlerini tanımlayan “Rotasyon eğrisi”ne bakalım. Rotasyon eğrisi, Kepler yasasına dayanır. Bu yasaya dayanan Rotasyon eğrisini bilmeyen okurlarımız için kısaca açıklayalım. Bir gezegen Güneş’e ne kadar uzak mesafede bulunursa hızı o kadar yavaştır. Güneşe yakın Merkür hızlı, çok uzak olan Neptun yavaş döner.

Fizik yasaları her yerde aynı olacağına göre, bu yasanın sadece Güneş sistemi için değil, bütün başka sistemler, hatta galaksiler için de geçerli olması gerekir. Dolayısıyla galaksilerin spiral kollarında da aynı yasaya uygun olarak, dışa doğru gittikçe, merkez etrafındaki donüş hızının daha yavaş olması gerekir. Ve şimdiye kadar bilim dünyasında bu böyle kabul ediliyordu. Ancak, yapılan gözlemler ortaya koydu ki, “Rotasyon eğrisi” uzaklıkla azalmıyor, sabit kalıyordu. Galaksinin merkezinden uzakta olanlarla, daha dışta olanların hızları aynı idi. Uzaklık arttıkça hız azalmıyordu. Oysa kenardakilerin öyle büyük hızda, merkezkaç kuvvetinin etkisiyle galaksinin çekim alanından fırlaması beklenir. İşte “Karanlık Madde”nin varlığı, hız nedeniyle firlamama ve mercek etkisi gibi birbiri ile alakası olmayan gözlemlerle teyit edilmektedir.

Kainatın nasıl teşekkül ettiğini anlatan modellere göre, nötrino gibi tanecikler, görünmeyen (karanlık) maddeye ve kayıp kütleye tekabül edebilir. Öyle olsa bile nötrinoların toplam kütlesinin, bu kayıp kütlenin bir kısmını—ancak dörtte birini—karşılayabileceği düşünülüyor.

BUNA göre, nötrinoların yanı sıra, uzay içerisinde maddi ölçülere giremeyen kütleli başka tanecikler bulunmalıdır. Örneğin, süper simetri teorilerinin “süper parçacıkları” ile gölge madde ve çift madde enerji takımları ve bunlara ek olarak varlığı kaçınılmaz görülen anti madde ve ayrıca keşfedilmeyi bekleyen tanecikler, bu kayıp kütlenin diğer kısmına tekabül ediyor olabilir. Bu konuyla ilgili olarak Stephen Hawking’in “Ceviz Kabuğundaki Evren” (s. 186-188) adlı eserinde anlattıkları hayli ilginç:

“Bu kayıp kütle, WIMP zayıf şekilde etkileşim yapan büyük parçacıklar veya aksionlar (çok hafif, elementer parçacıklar) gibi egzotik bazı parçacık türlerinden kaynaklanıyor olabilir. Ancak kayıp kütle, içinde madde bulunan bir ‘Gölge Dünya’nın varlığının kanıtı da olabilir. Belki de gölge yıldızların, gölge galaksinin merkezi etrafındaki yörüngelerine açıklama getirecek, kendi Dünyalarında kayıp görünen kütleyi merak eden küçük insancıklar içeriyordur.”

Kayıp kütlenin neye tekabül ettiği konusunda araştırmacılar öteki dünyaların varlığına kadar değişik yaklaşımlar sergileyedursun, son günlerde ilginç sonuçlara ulaşıldı.

The Astrophysical Journal dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, Dünya etrafındaki yörüngesinde dönen Hubble uzay teleskopu ve Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesinin (NASA) “Uzak morötesi spektroskopik kaşif” (FUSE) adındaki uydunun bulguları bilinmeyen baryonik kayıp madde konusunda bazı işaretler vermektedir. Maddenin ilginç bir türünün varlığının ipuçlarını sunmaktadır. Çok ince olduğu bildirilen bu maddeye siz ister eskiden beri aranılan “esir maddesi” deyin, isterse başka şey.

COLORADO Üniversitesinden Mike Shull, “Şimdi evrenin omurgasını meydana getiren, ağ benzeri bir yapının hatlarını gördüğümüzü düşünüyoruz” demektedir. Belirlenen maddenin “bir örümcek ağı”na benzediğini belirten Shull şunları ilave etmektedir: “Bizim gördüğümüz şey, örümceğin çekim gücünün yarattığı şey. Çok ince. Bir kısmı çok sıcak, neredeyse bir milyon derece sıcaklığında bir gaz.” Shull ve arkadaşları, bu hidrojen ve oksijen ağlarının görülebilir ışık içinde görülemeyecek kadar çok sıcak, Röntgen ışını spektroskopisinde görünmek için ise çok soğuk olduğunu kaydetmektedir.

Evet bu sonuçlar yeni sürprizler gösteriyor ki, gelecekte alışık olmadığımız farklı madde biçimleri ve varlığın yeni boyutları ile karşı karşıya kalabiliriz. Galaksilerin maddenin bu ince lifleri üzerinde vücut bulduğu ve bulunan maddenin galaksilerin omurgasını teşkil ettiği belirtilmesi gösteriyor ki bizim müşahede ettiklerimiz varlığın dış görünüşü kabuğu mesabesinde kalmaktadır. Bir meyvenin örneğin cevizin kabuğunu düşünün. Asıl olanı içeridedir.

VARLIĞIN görünen boyutu ötesinde ve onu idare eden asli ve görünmez boyutların varlığından henüz haberdar görünmüyoruz. Evrenin büyüklüğü karşısında bizler bir bakıma okyanus kıyısında kumlarla oynayan ve okyanusu gördüğünden ibaret sanan çocuk mesabesindeyiz. Gelecekte bizi ne gibi sürprizlerin karşılayacağını bilmiyoruz. Bilmediklerimizi bir isim vererek geçiştirmeye çalışıyoruz. Şimdi bilinmezlerin yeni adı, “karanlık madde” ve karanlık enerji”dir.

Tıpkı bir zamanlar Einstein’in herşeyi bambaşka bakış açısı ile görmesi gibi, ördüğümüz duvarları yıkarak, tel örgülerini keserek maddeci katı anlayıştan bir kere daha silkinerek yeni bir bakış açısı geliştirmenin zamanı geldi. Bu yeni bakış açısı, manevi temelli ve bütüncül bir bakışla eşyaya bakabilmeyi gerektiriyor.

Geçen yüzyılın başlarında olduğu gibi (izafiyet, kuantum teorileri) yeni bir kuşatıcı teoriyi keşfedebilmek. Maddeyi ve ışığı keşfettik ama ışık ötesini henüz keşfedemedik. Işıktan hızlı azalan gitgide değersizleşen termodinamik kanunlarla ifade edilen enerji yerine bitmeyen azalmayan ışıktan hızlı giden bir enerji ve maddeyi, daha doğrusu “madde ötesi”ni keşfetmek kaldı geriye.

Yorumlar

bitkiler

kök su ve madelernelerdir umarım cevablarsınız

bitkiler

Merhaba ben furkan ben 5. sınıfta okuyorum fen ve teknoloji Dersimizde öğretmenimiz şu soruyu sordu fotosentez nedir diye sordu ve ben busoruyu uzmanlara sormak istedim umarım yanıtlarsınız.

Yeni yorum gönder

Bu alanın içeriği gizli tutulacak ve açıkta gösterilmeyecektir.
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <img> <b>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Anket

Bilim ile ilgilenir misiniz?
Evet bilimle çok ilgilenirim
59%
Ara sıra bilimle ilgileniyorum
22%
Gerekmedikçe ilgilenmem
11%
Hiç ilgilenmiyorum
8%
Total votes: 1925

Son yorumlar